Veel merken doen steeds grootsere beloften over duurzaamheid en werknemersrechten, terwijl ze leveranciers onder druk zetten om de prijzen op onhoudbaar lage niveaus te houden. Rekening houdend met de wereldwijde inflatie kopen bedrijven een T-shirt nu voor de helft van de waarde die het 25 jaar geleden had.
Een vandaag gepubliceerd rapport van Public Eye en Clean Clothes Campaign licht voor het eerst een tipje van de sluier op over het prijsbeleid van modemerken. Uit hun onderzoek blijkt dat veel inkopers een standaard katoenen T-shirt inkopen voor slechts ongeveer 2 à 3 dollar per stuk, terwijl in sommige delen van de markt de stukprijzen onder de 1 dollar blijven hangen.
Modemerken drukken prijzen steeds verder omlaag
Dit baanbrekende rapport richt zich op het bekendste modeartikel, katoenen T-shirts, en laat zien dat kledingmerken hun inkoop consequent hebben verplaatst naar locaties die op grote schaal de laagste prijzen bieden. Vandaag de dag wordt maar liefst 61% van de katoenen T-shirts die in de EU worden geïmporteerd, in Bangladesh gemaakt. De gemiddelde EU-invoerprijs voor een katoenen T-shirt bedroeg in 2025 slechts 2,67 USD (2,36 EUR). Voor T-shirts geïmporteerd uit Bangladesh lag de prijs in 2025 zelfs nog lager, namelijk 2,06 USD (1,83 EUR).
Op basis van handelsgegevens en interviews met leveranciers en merchandisers blijkt uit het rapport dat merken de onderhandelingen ingaan met vaste richtprijzen. Ze weten dat als één fabriek hun voorwaarden weigert, ze een andere fabriek zullen vinden die bereid is deze te accepteren, vanwege de zeer competitieve marktsituatie. Dit dwingt fabrieken om orders aan te nemen die geen recht doen aan de kosten van verantwoorde productie. Aangezien leveranciers weinig invloed hebben op de materiaal- of energiekosten, zijn de arbeidsomstandigheden het eerste slachtoffer: leveranciers bezuinigen op maatregelen voor een veilige werkplek of dwingen werknemers tot overwerk tegen een hongerloon.
Grote merken verhogen prijzen niet mee met inflatie
Een nadere blik op de zes grootste afnemers van katoenen T-shirts uit Bangladesh in de afgelopen vijf jaar, waaronder Inditex (Zara), Primark en H&M, laat zien dat geen van hen de inkoopprijzen heeft verhoogd om gelijke tred te houden met de wereldwijde inflatie. Zelfs bij merken die meer betalen, liggen de inkoopprijzen uit Bangladesh zelden hoger dan 18 dollar per kg (ongeveer 3 dollar per stuk), terwijl discounters en B2B-bedrijven vaak inkopen tegen 10 dollar per kg of minder.
David Hachfeld van Public Eye, een van de auteurs van het rapport, zegt: “Onverbiddelijk lage inkoopprijzen zijn het leidende principe van de hedendaagse kledingindustrie; ze bepalen de inkoopregio’s, het gedrag van kopers en houden armoedelonen structureel in stand. Een transitie naar een rechtvaardig en duurzaam modesysteem is onmogelijk op basis van T-shirts van twee dollar en andere spotgoedkope kleding, punt uit.”
Zonder eerlijke inkoopprijzen, geen leefbare lonen
De lage inkoopprijzen maken het onmogelijk om leefbare lonen te betalen. Het rapport stelt daarom een grondige herziening voor van het prijsstellingssysteem in de kledingindustrie: van het huidige top-down-systeem gericht op kostenbesparing naar een bottom-up-berekening waarbij de kosten worden gedekt en leefbare lonen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden ononderhandelbare voorwaarden zijn. Aangezien merken hier niet uit eigen beweging toe zullen overgaan, zijn beleidsmaatregelen nodig om deze verschuiving mogelijk te maken.
Kalpona Akter, voorzitter van de Bangladesh Garment and Industrial Workers Federation, zegt: “De modemerken die opscheppen over hun mensenrechtenbeleid dragen door hun neerwaartse prijsbeleid actief bij aan het voortbestaan van hongerlonen. Hogere prijzen zijn nodig voor leefbare lonen, veilige werkplekken en duurzame productie.”