Twee leden van onze Youth Advisory Board (Paula en Esmei) namen samen met Rik van de Jonge Klimaatbeweging deel aan het Youth Meets Workers Forum in Belgrado. Het forum bracht jongeren, vakbonden, NGOs en onderzoekers samen rond één centrale vraag: hoe ziet een rechtvaardige transitie in de kledingindustrie eruit?

Wat hen vooral opviel: de enorme diversiteit aan stemmen, maar ook de gedeelde urgentie. Ondanks verschillende achtergronden en regio’s bleken de verhalen opvallend vaak dezelfde patronen te laten zien: lage lonen, onzekere arbeidsomstandigheden en een systeem waarin winst nog te vaak boven mensen gaat.

“De sociale kant van de transitie moet vanaf het begin worden meegenomen”

Voor Rik was het forum een eyeopener. Vanuit een klimaatachtergrond werd hij geraakt door hoe sterk de sociale dimensie van de transitie leeft binnen het internationale netwerk. Hij benadrukt dat verandering in industrie en economie alleen toekomstbestendig kan zijn als de impact op mensen vanaf het begin wordt meegenomen.

Een verhaal dat hem het meest bijbleef, kwam van een kledingarbeider van de Balkan. Haar werkdag bestond uit 10 tot 12 uur in de fabriek, gevolgd door werk thuis om extra inkomsten te genereren. Tot diep in de nacht bleef ze doorwerken om rond te komen. “Het kan niet dat mensen meerdere banen moeten combineren om te overleven,” aldus Rik. “Dit laat zien hoe urgent een rechtvaardige transitie is — overal, niet alleen buiten Europa.”

“Made in Europe betekent niet automatisch eerlijke omstandigheden”

Ook Paula werd geraakt door de overeenkomsten tussen regio’s. Tegelijk benadrukt zij dat lokale contexten cruciaal blijven: arbeidsomstandigheden in Oost-Europa verschillen van die in Zuid-Oost-Azië of Noord-Afrika, onder andere door politieke en economische structuren.

Een inspirerend voorbeeld voor haar was de Italiaanse vakbond Sudd Cobas, die erin slaagt om kwetsbare en vaak onzichtbare arbeidskrachten in de Prato-regio te organiseren. Door niet alleen te focussen op lonen, maar ook op huisvesting en bredere sociale kwesties, laat de vakbond zien hoe brede solidariteit eruit kan zien — zelfs in zeer precaire omstandigheden.

Daarnaast benadrukt Paula dat klimaatverandering en transitiebeleid steeds meer invloed zullen hebben op werk en arbeidsrechten, waardoor lokale politieke contexten nog belangrijker worden in de bescherming van werknemers.

“Ook binnen Europa is verandering nodig”

Voor Esmei was het forum vooral een confrontatie met de realiteit achter kledingproductie in Europa. Het idee dat “made in the EU” automatisch betere arbeidsomstandigheden betekent, blijkt niet te kloppen.

Wat haar het meest inspireerde, was de kracht van de verhalen van arbeiders zelf. Het maakte duidelijk dat iedereen een rol heeft in de transitie — zowel producerende als consumerende landen. Volgens haar is collectieve actie essentieel om te komen tot een écht rechtvaardige transitie in de kledingindustrie.

Naar een rechtvaardige transitie, overal

Het Youth Meets Workers Forum liet volgens de deelnemers zien dat de uitdagingen in de kledingindustrie niet geografisch begrensd zijn. Of het nu gaat om Azië, Europa of Noord-Afrika: de vraag blijft hetzelfde. Hoe zorgen we ervoor dat de transitie naar een duurzamere industrie ook een rechtvaardige is voor de mensen die er werken? Houd onze website in de gaten, binnenkort meer hierover..