Iedereen die werkt, heeft recht op een loon die de basisbehoeften dekt. Zo simpel is het. Toch verdienen miljoenen kledingarbeidsters nog altijd te weinig om zichzelf en hun gezin fatsoenlijk te onderhouden. Lange dagen van 10 tot 12 uur zijn normaal, vrije dagen zijn zeldzaam, en overwerk is zelden vrijwillig. Dit is geen toeval, maar het gevolg van een systeem dat goedkope productie belangrijker vindt dan mensen- en arbeidsrechten.
Wat is een leefbaar loon?
Een leefbaar loon is een inkomen waarmee een kledingarbeidster in een normale werkweek van 48 uur genoeg verdient voor eten, huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs, kleding, vervoer en een klein beetje spaargeld. Dat is dus iets heel anders dan het minimumloon.
In veel productielanden ligt het wettelijke minimum slechts rond de 30 tot 40 procent van wat nodig is om van te leven. In Bangladesh bijvoorbeeld, waar het minimumloon in 2024 werd verhoogd tot 12.500 taka (ongeveer 113 dollar per maand), blijft dat bedrag nog steeds ver onder de grens van wat een gezin nodig heeft. Volgens de Asia Floor Wage Alliance verdienen kledingarbeiders in Azië gemiddeld minder dan de helft van een leefbaar loon. Wereldwijd ontvangt zelfs minder dan 2% van alle kledingarbeiders genoeg om fatsoenlijk te kunnen leven.
Leefbaar loon: een mensenrecht
Het recht op een leefbaar loon is verankerd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 23, lid 3:
“Eenieder die arbeid verricht heeft recht op een rechtvaardige en gunstige beloning, welke hem en zijn gezin een menswaardig bestaan verzekert.”
Toch wordt dit recht dagelijks geschonden. Er is nog geen enkel land dat wettelijk verplicht dat werkgevers een leefbaar loon betalen – zelfs in Nederland niet. Veel kledingmerken zeggen wel iets te doen om hun arbeiders een leefbaar loon te betalen, maar dit blijft vaak bij vage beloftes en PR-campagnes. En dat terwijl de merken miljardenwinst boeken.
Waarom een leefbaar loon essentieel is
Een loon dat niet genoeg is om van te leven, raakt alles. Te lage lonen betekenen dat mensen niet genoeg eten, in onveilige woningen moeten wonen, geen goede gezondheidszorg kunnen ontvangen en kinderen niet naar school kunnen.
Merken zeggen vaak dat ze “werkgelegenheid bieden” in lage-lonenlanden. Maar werk is pas waardevol als het rechtvaardig en menswaardig is! Een baan die mensen gevangen houdt in armoede, is uitbuiting – geen vooruitgang.
Leefbaar loon, ook in Europese landen!
Uiteraard komt onderbetaalde arbeid niet alleen in de Aziatische kledingindustrie voor. Het wettelijk minimumloon is in sommige Oost-Europese landen nog lager dan in Azië. Bovendien is het minimumloon in die Oost-Europese landen lager dan het bestaansminimum zoals dat door de betreffende overheden is vastgesteld. Daarom is een leefbaar loon wereldwijd van belang voor een eerlijke verdeling van de opbrengst.
Tijd voor verandering
Leefbare lonen zijn geen luxe, maar een basisrecht. Maar verandering begint niet bij cijfers, het begint bij druk en solidariteit. Merken moeten hun verantwoordelijkheid nemen: eerlijke prijzen betalen, transparant zijn over hun productieketens en arbeiders de kans geven zich te organiseren. En dat is precies waar Schone Kleren Campagne aan werkt. Wil je ook meedoen? Kijk dan onder de koppen Campagnes of Wat jij kan doen, om te kijken hoe we samen actie kunnen ondernemen.
En een snelle check, voor als je wil weten wat jouw favoriete merk écht aan de kledingarbeiders in hun productieketens betaalt: FashionChecker.org